Tin tức, Hướng dẫn sử dụng, Kiến thức SCBA, Ứng dụng thực tế
Lính cứu hỏa diễn tập chữa cháy với thiết bị thở SCBA: Nâng cao an toàn và khả năng ứng phó
Th10
1. Vai trò của thiết bị thở SCBA trong công tác chữa cháy
Trong các tình huống hỏa hoạn, khói dày đặc, khí độc và nhiệt độ cao có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho lực lượng chữa cháy. Khi thực hiện nhiệm vụ tại những khu vực bị ảnh hưởng bởi khói hoặc có nguy cơ thiếu oxy, lính cứu hỏa cần được trang bị phương tiện bảo vệ hô hấp phù hợp để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm và hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ an toàn hơn.
Thiết bị thở không khí, thường được gọi là SCBA (Thiết bị thở tự cung cấp), đóng vai trò là phao cứu sinh tối thượng của lính cứu hỏa. Hệ thống tiên tiến này bao gồm mặt nạ được kết nối với bình khí áp suất cao, cho phép lính cứu hỏa thở trong môi trường khắc nghiệt và đầy khói. Mặt nạ được thiết kế nhiều lớp để lọc khí độc, cung cấp luồng không khí sạch liên tục.
1.1. Bảo vệ hô hấp trong môi trường có khói và khí độc
Khi xảy ra cháy, quá trình đốt cháy vật liệu có thể tạo ra hỗn hợp khói, hạt bụi và các khí nguy hiểm. Thành phần của khói phụ thuộc vào vật liệu cháy và điều kiện cháy, do đó người ứng cứu không thể xác định mức độ an toàn chỉ bằng cách quan sát hoặc ngửi mùi.
Thiết bị thở SCBA cung cấp khí thở từ bình chứa thông qua hệ thống điều áp và mặt nạ toàn mặt tương thích. Nhờ đó, thiết bị hỗ trợ bảo vệ đường hô hấp trong những môi trường được đánh giá phù hợp với khả năng của hệ thống.
Cần phân biệt SCBA với mặt nạ phòng độc sử dụng phin lọc. Mặt nạ lọc phụ thuộc vào chất lượng không khí môi trường và loại phin lọc, trong khi SCBA mang theo nguồn khí thở riêng. Đây là điểm khác biệt quan trọng khi lựa chọn thiết bị cho hoạt động chữa cháy và cứu hộ.
1.2. Hỗ trợ lực lượng cứu hỏa thực hiện nhiệm vụ
Trong quá trình chữa cháy, lính cứu hỏa có thể phải di chuyển qua hành lang nhiều khói, tiếp cận khu vực cháy, tìm kiếm người mắc kẹt hoặc hỗ trợ sơ tán. Những hoạt động này đòi hỏi thiết bị bảo vệ hô hấp hoạt động ổn định và phù hợp với điều kiện thực tế.
Bên cạnh khả năng cung cấp khí thở, người sử dụng cần được huấn luyện để hiểu cách vận hành thiết bị, theo dõi lượng khí còn lại, nhận biết cảnh báo và phối hợp với đồng đội. Thiết bị SCBA chỉ phát huy hiệu quả khi được kiểm tra, bảo dưỡng và sử dụng đúng quy trình.
Xem thêm: Thiết bị trợ thở SCBA T8000 805MLK-T 6.8L
2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thiết bị thở SCBA
Để sử dụng thiết bị đúng cách, người lính cứu hỏa cần hiểu chức năng của từng bộ phận và cách hệ thống cung cấp khí thở hoạt động.
Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng thiết bị trợ thở SCBA T8000 805 MLTK
2.1. Bình khí nén áp suất cao
Bình khí nén là bộ phận chứa nguồn khí thở của thiết bị SCBA. Bình có thể được chế tạo từ thép, hợp kim nhôm hoặc vật liệu composite tùy theo thiết kế của nhà sản xuất.
Dung tích bình, áp suất làm việc và thời gian sử dụng phụ thuộc vào cấu hình cụ thể. Thời gian cấp khí thực tế còn chịu ảnh hưởng bởi cường độ vận động, nhịp thở, điều kiện môi trường và lượng khí dự trữ cần thiết để thoát hiểm an toàn.
2.2. Mặt nạ toàn mặt và bộ điều áp
Mặt nạ toàn mặt giúp tạo độ kín phù hợp với khuôn mặt, bảo vệ mắt và đường hô hấp khỏi môi trường bên ngoài khi được sử dụng đúng cách. Bộ điều áp và van cấp khí có nhiệm vụ cung cấp khí thở theo nhu cầu hô hấp của người sử dụng, theo thiết kế của từng hệ thống.
Cần lưu ý, SCBA không hoạt động đơn thuần bằng cách lọc khí độc từ môi trường như khẩu trang hoặc mặt nạ lọc độc. Thiết bị sử dụng nguồn khí thở riêng mang theo, phù hợp với những môi trường nguy hiểm mà thiết bị lọc thông thường không đáp ứng được.
2.3. Bộ dây đeo, đồng hồ áp suất và thiết bị cảnh báo
Khung mang và dây đeo giúp cố định bình khí trên lưng, phân bổ tải trọng và hỗ trợ người sử dụng di chuyển. Đồng hồ áp suất cho phép theo dõi lượng khí còn lại; hệ thống cảnh báo giúp thông báo khi áp suất xuống đến ngưỡng được thiết kế.
Một số dòng SCBA còn được tích hợp màn hình hiển thị, thiết bị cảnh báo an toàn cá nhân hoặc các tính năng hỗ trợ liên lạc. Các tính năng cụ thể phụ thuộc vào từng model và tiêu chuẩn áp dụng.
>>>>> Xem thêm bài viết: Xu hướng thiết bị thở an toàn SCBA đạt tiêu chuẩn EN137 hiện nay
3. Vì sao cần huấn luyện sử dụng SCBA trong diễn tập chữa cháy?
Trang bị thiết bị thở hiện đại là chưa đủ nếu người sử dụng không nắm rõ cách vận hành. Các chương trình huấn luyện và diễn tập giúp lực lượng chữa cháy rèn luyện kỹ năng sử dụng SCBA, phối hợp đội hình và xử lý tình huống theo quy trình an toàn.
3.1. Thành thạo thao tác kiểm tra và đeo thiết bị
Trước khi tham gia diễn tập, người sử dụng cần được hướng dẫn kiểm tra bình khí, dây đeo, mặt nạ, các điểm kết nối, đồng hồ và hệ thống cảnh báo. Những bước kiểm tra này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng hoặc bất thường có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị.
Lính cứu hỏa cũng cần thực hành đeo và điều chỉnh thiết bị theo đúng hướng dẫn, kiểm tra độ kín của mặt nạ và xác nhận hệ thống hoạt động bình thường trước khi bắt đầu nhiệm vụ.
3.2. Rèn luyện khả năng di chuyển trong điều kiện tầm nhìn hạn chế
Trong các bài tập mô phỏng, lực lượng cứu hỏa có thể được rèn luyện khả năng di chuyển có kiểm soát, giao tiếp với đồng đội và thực hiện nhiệm vụ theo phương án được phê duyệt.
Việc đeo SCBA làm tăng khối lượng trang bị mà người sử dụng phải mang theo. Vì vậy, huấn luyện cần chú trọng khả năng di chuyển, duy trì thể lực và phối hợp giữa các thành viên trong đội hình.
Các bài tập phải được tổ chức tại địa điểm phù hợp, dưới sự giám sát của người có chuyên môn và có phương án bảo đảm an toàn. Không nên tự tạo môi trường có khói độc hoặc thiếu oxy để thực hành khi chưa có hệ thống huấn luyện chuyên dụng.
3.3. Nâng cao khả năng phối hợp và xử lý tình huống
Trong hoạt động chữa cháy, việc trao đổi thông tin, kiểm soát tình trạng của thành viên và tuân thủ mệnh lệnh chỉ huy có ý nghĩa quan trọng. Diễn tập giúp các thành viên làm quen với quy trình liên lạc, hỗ trợ lẫn nhau và thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch.
Ngoài kỹ năng cá nhân, lực lượng cứu hỏa cần hiểu rõ quy trình quản lý khí thở, theo dõi thời gian làm nhiệm vụ và rút lui khi có dấu hiệu nguy hiểm hoặc theo chỉ đạo của người chỉ huy.
Xem thêm: Thiết bị thở độc lập Dräger PSS AirBoss
4. Các tiêu chuẩn SCBA quan trọng trong công tác PCCC
Khi lựa chọn thiết bị thở độc lập cho lực lượng chữa cháy, tiêu chuẩn kỹ thuật là một trong những căn cứ cần xem xét. Tiêu chuẩn liên quan đến phạm vi sử dụng, yêu cầu thiết kế, hiệu suất, phương pháp thử nghiệm và ghi nhãn của thiết bị.
4.1. EN 137 – Tiêu chuẩn thiết bị thở độc lập dùng khí nén
EN 137 là tiêu chuẩn châu Âu dành cho thiết bị bảo vệ hô hấp dạng thở độc lập, sử dụng khí nén mạch hở và mặt nạ toàn mặt. Tiêu chuẩn đề cập đến các yêu cầu hiệu suất tối thiểu, phương pháp thử nghiệm và ghi nhãn của thiết bị.
EN 137:2006 là phiên bản được liệt kê trong cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn của Việt Nam. Tiêu chuẩn này phân loại thiết bị theo mục đích sử dụng; trong đó Type 2 được thiết kế cho công tác chữa cháy. Khi lựa chọn SCBA, cần kiểm tra chính xác phiên bản tiêu chuẩn, phân loại và hồ sơ chứng minh sự phù hợp của model cụ thể.
4.2. NFPA 1981 và NFPA 1970 – Tiêu chuẩn của Hoa Kỳ
NFPA 1981 trước đây quy định các yêu cầu tối thiểu về bảo vệ hô hấp và chức năng đối với SCBA mạch hở dùng trong dịch vụ khẩn cấp, bao gồm chữa cháy, cứu nạn và các môi trường nguy hiểm.
Tuy nhiên, theo hệ thống tiêu chuẩn NFPA hiện hành, nội dung NFPA 1981 đã được hợp nhất vào NFPA 1970, phiên bản 2025. Tiêu chuẩn NFPA 1970 bao gồm các yêu cầu liên quan đến thiết kế, hiệu suất, thử nghiệm và chứng nhận của SCBA mạch hở dùng cho lực lượng ứng phó khẩn cấp, cùng một số nhóm thiết bị bảo hộ chữa cháy khác.
Khi đánh giá thiết bị theo hệ thống NFPA, cần xác minh phiên bản tiêu chuẩn được công bố, phạm vi chứng nhận và hồ sơ của sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào việc nhà cung cấp đề cập chung đến NFPA 1981.
Xem thêm: MSA G1 SCBA NO PASS
4.3. Tiêu chuẩn về khí thở và các bộ phận liên quan
Ngoài tiêu chuẩn chính của SCBA, chất lượng khí thở, mặt nạ, van bình và các đầu nối cũng cần được xem xét theo yêu cầu áp dụng cho từng hệ thống.
Ví dụ, EN 12021 là tiêu chuẩn được viện dẫn liên quan đến khí nén dùng để thở trong hệ thống bảo vệ hô hấp. Các yêu cầu cụ thể cần được đối chiếu với tài liệu kỹ thuật của thiết bị và quy trình cung cấp khí thở.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra bình khí, van, đồng hồ áp suất, bộ điều áp và mặt nạ phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất cũng như các quy định có liên quan. Không nên tự ý thay thế linh kiện bằng bộ phận không tương thích.
4.4. Yêu cầu lựa chọn và lưu thông thiết bị SCBA tại Việt Nam
Tại Việt Nam, việc lựa chọn và đưa thiết bị thở độc lập vào sử dụng trong công tác PCCC cần được xem xét cùng các quy định hiện hành về phương tiện PCCC, hồ sơ sản phẩm và yêu cầu áp dụng đối với từng loại thiết bị.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã có hướng dẫn về việc công bố tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng đối với một số phương tiện bảo vệ hô hấp nhập khẩu, trong đó đề cập đến EN 137:2006 và NFPA 1981:2019 đối với mặt nạ phòng độc cách ly. Do đó, khi mua sắm, cần kiểm tra đúng nhóm sản phẩm, yêu cầu lưu thông và hồ sơ pháp lý áp dụng tại thời điểm thực hiện.
Lưu ý: EN 137 và NFPA 1970 là các tiêu chuẩn kỹ thuật tham khảo quan trọng, nhưng việc sản phẩm đáp ứng một tiêu chuẩn không tự động thay thế tất cả yêu cầu pháp lý, kiểm định, chứng nhận hoặc điều kiện đưa vào sử dụng tại Việt Nam. Đơn vị mua sắm cần xác minh yêu cầu hiện hành đối với đúng chủng loại và mục đích sử dụng.
5. Kiểm tra, bảo quản và duy trì hiệu suất thiết bị thở SCBA
SCBA là thiết bị bảo vệ hô hấp quan trọng trong môi trường nguy hiểm. Vì vậy, công tác kiểm tra và bảo dưỡng cần được thực hiện thường xuyên theo hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.
5.1. Kiểm tra thiết bị trước và sau mỗi lần sử dụng
Người phụ trách cần kiểm tra tình trạng bình khí, áp suất, van, bộ điều áp, mặt nạ, dây đeo, hệ thống cảnh báo và các điểm kết nối. Sau khi sử dụng, thiết bị cần được vệ sinh, kiểm tra và đưa về trạng thái sẵn sàng theo quy trình của đơn vị.
Nếu phát hiện dấu hiệu hư hỏng hoặc bất thường, cần ngừng sử dụng và chuyển thiết bị đến bộ phận có chuyên môn để đánh giá.
5.2. Bảo quản bình khí và phụ kiện đúng hướng dẫn
Thiết bị nên được lưu trữ tại khu vực phù hợp, tránh những điều kiện có thể làm hư hỏng vật liệu hoặc ảnh hưởng đến độ an toàn của bình khí và linh kiện. Việc nạp khí, kiểm tra bình và bảo dưỡng hệ thống phải do người có đủ chuyên môn thực hiện theo yêu cầu áp dụng.
Đơn vị quản lý nên ghi nhận lịch sử sử dụng, kiểm tra, bảo dưỡng và các lần sửa chữa để theo dõi tình trạng thiết bị.
5.3. Huấn luyện định kỳ và đánh giá năng lực sử dụng
Diễn tập định kỳ giúp người sử dụng duy trì kỹ năng đeo thiết bị, theo dõi lượng khí, di chuyển an toàn và phối hợp nhóm. Nội dung huấn luyện cần được điều chỉnh theo nhiệm vụ thực tế, loại SCBA được trang bị và quy trình của đơn vị.
Thiết bị tốt cần đi cùng quy trình vận hành phù hợp, người sử dụng được đào tạo và kế hoạch bảo trì rõ ràng để hỗ trợ bảo vệ lực lượng chữa cháy.
>>>>> Xem thêm bài viết: Bộ thở SCBA dùng trong chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn
6. ECO3D – Giải pháp thiết bị bảo hộ hô hấp cho công tác PCCC
Việc lựa chọn thiết bị thở SCBA cần căn cứ vào môi trường làm việc, thời gian nhiệm vụ dự kiến, cấu hình bình khí, khả năng tương thích phụ kiện, yêu cầu bảo trì và hồ sơ tiêu chuẩn của từng sản phẩm.
ECO3D cung cấp các giải pháp thiết bị bảo hộ hô hấp và thiết bị bảo hộ lao động cho doanh nghiệp, đơn vị sản xuất và các nhu cầu chuyên dụng. Khi tìm hiểu thiết bị SCBA phục vụ PCCC, khách hàng nên chuẩn bị thông tin về mục đích sử dụng, số lượng, tiêu chuẩn yêu cầu và điều kiện vận hành để được tư vấn lựa chọn phù hợp.
Khi mua thiết bị bảo hộ tại ECO3D, khách hàng nhận được:
Sản phẩm chính hãng: Đầy đủ chứng nhận an toàn.
Giá ưu đãi: Chiết khấu hấp dẫn cho đơn hàng lớn.
Giao hàng nhanh: Đảm bảo đúng tiến độ trên toàn quốc.
Tư vấn tận tâm: Hỗ trợ chọn sản phẩm phù hợp.
Liên hệ ngay để đặt hàng: Hotline/zalo: 098 333 0380, Truy cập nhanh vào website: scba.vn Fanpage: https://www.facebook.com/thietbibaohoscbaeco3d để được tư vấn giải pháp phù hợp và nhận báo giá nhanh chóng.
